Istraživanje njemačkih medija otkriva kako evropske države, uprkos sankcijama Rusiji, nastavljaju da uvoze ruski amonijak. Posebno zabrinjava činjenica da je kompanija koja stoji iza ovog izvoza povezana i sa snabdijevanjem ruske vojne industrije sirovinama za proizvodnju eksploziva.
Evropa nastavlja da kupuje ruske industrijske sirovine, dok istovremeno pokušava da ograniči finansijske kapacitete Moskve za vođenje rata protiv Ukrajine. Jedan od najnovijih primjera je tanker „Eco Sorcerer“, koji je 5. oktobra uplovio u belgijsku luku Antverpen, prevozeći više od 20.000 tona ruskog amonijaka.
Prema istraživanju njemačkih medija SWR i Deutsche Welle, brod je deset dana ranije utovario teret u ruskoj luci Ust-Luga, na terminalu kompanije EuroChem. Analiza satelitskih snimaka pokazala je da nije riječ o izolovanom slučaju, već o nastavku transporta ruskog amonijaka prema evropskim lukama.
Ovaj slučaj ponovo je otvorio pitanje nedosljednosti evropske politike prema Rusiji: dok Evropska unija uvodi sankcije i pruža podršku Ukrajini, istovremeno ostavlja prostor za uvoz pojedinih ruskih proizvoda koji donose značajne prihode ruskoj privredi.
AMONIJAK IZ RUSIJE I DALJE STIŽE U EVROPU
Amonijak je važna industrijska sirovina koja se prvenstveno koristi za proizvodnju vještačkih śubriva. Dobija se iz prirodnog gasa, a Rusija raspolaže velikim proizvodnim kapacitetima i razvijenom infrastrukturom za njegov izvoz.
Iako je Evropska unija razmatrala potpuno obustavljanje uvoza ruskog amonijaka, tokom pregovora je ostavljena mogućnost nastavka trgovine kroz posebnu uvoznu kvotu od 700.000 tona godišnje.
Takvo rješenje izazvalo je kritike dijela evropskih političara, koji smatraju da se na taj način Rusiji omogućava nastavak ostvarivanja prihoda uprkos ratu u Ukrajini.
EUROCHEM – VEZA IZMEĐU RUSKOG IZVOZA I VOJNE INDUSTRIJE
U središtu istraživanja nalazi se kompanija EuroChem, jedan od velikih svjetskih proizvođača sirovina za industriju śubriva.
Njen osnivač je ruski milijarder Andrej Melničenko, koji se smatra jednim od uticajnih ruskih oligarha. Nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine našao se na listi sankcionisanih osoba Evropske unije.
Međutim, sama kompanija EuroChem nije obuhvaćena istim sankcijama, što joj omogućava nastavak poslovanja na međunarodnom tržištu.
Posebno je značajno to što se poslovanje ove kompanije ne završava na proizvodnji i izvozu amonijaka i drugih sirovina za poljoprivredu.
Prema navodima iz istraživanja, EuroChem isporučuje azotnu kiselinu i ruskim proizvođačima koji učestvuju u proizvodnji municije. Ova hemijska supstanca ima važnu ulogu u proizvodnji eksploziva.
Time se otvara dodatno pitanje: da li evropski uvoz ruskih industrijskih proizvoda, posredno ili neposredno, doprinosi održavanju proizvodnih kapaciteta ruske vojne industrije?
EVROPSKE SANKCIJE I DALJE IMAJU OZBILJNE RUPE
Stručnjaci upozoravaju da evropski sistem sankcija ima slabosti koje omogućavaju nastavak pojedinih oblika trgovinske saradnje sa ruskim kompanijama.
Benjamin Hilgenstock iz Kijevske ekonomske škole smatra da je neophodno ozbiljnije razmotriti poslovanje kompanija koje imaju važnu ulogu u ruskoj vojnoj proizvodnji.
I evropska poslanica Isabel Wiseler-Lima kritikovala je mogućnost nastavka uvoza ruskog amonijaka, ocjenjujući da takvi aranžmani nijesu u skladu sa političkim ciljevima Evropske unije prema Moskvi.
Prema podacima navedenim u istraživanju, ruska proizvodnja amonijaka i pratećih hemijskih proizvoda ostaje važna i za civilnu privredu i za industriju koja snabdijeva vojni sektor.
DOK EVROPA UVODI SANKCIJE, TRGOVINA SE NASTAVLJA
Slučaj tankera koji je u Antverpen dopremio više od 20.000 tona ruskog amonijaka pokazuje koliko je složeno sprovođenje evropske politike ekonomskog pritiska na Moskvu.
Dok se od evropskih država očekuje da smanje ekonomsku zavisnost od Rusije, pojedini trgovinski tokovi i dalje funkcionišu. Posebno je problematično kada se iza proizvoda koji se uvoze za civilnu industriju pojavljuju kompanije čije poslovanje ima veze i sa ruskim vojnim proizvodnim lancem.
Istraživanje njemačkih medija ponovo je ukazalo na raskorak između političkih poruka o izolaciji Rusije i stvarnih ekonomskih odnosa koji se nastavljaju.
Za Evropsku uniju ostaje ključno pitanje: može li zaista ograničiti finansiranje ruske ratne mašinerije ukoliko istovremeno nastavlja trgovinu sa kompanijama čiji proizvodi imaju značaj i za rusku vojnu industriju?
Izvor: Jutarnji list, na osnovu istraživanja njemačkih medija SWR i Deutsche Welle.
