NJUJORK, 5. novembar 2026. – Američke berze završile su četvrtak jednim od najvećih padova posljednjih godina. Tehnološki indeks Nasdaq izgubio je 5,5 odsto vrijednosti, dok je talas rasprodaje akcija kompanija povezanih s vještačkom inteligencijom (AI) zahvatio gotovo čitavo finansijsko tržište. Investitori sve ozbiljnije preispituju isplativost ogromnih ulaganja u ovu tehnologiju, ali i posljedice političkih promjena u Sjedinjenim Američkim Državama.
Najteži udar na tehnološki sektor
Volstrit je 5. novembra zabilježio snažan pad svih vodećih berzanskih indeksa.
Nasdaq Composite potonuo je za 5,5 odsto, na približno 24.315 poena, dok je širi indeks S&P 500 izgubio 4,4 odsto vrijednosti. Industrijski Dow Jones pao je za 3,4 odsto, odnosno više od 1.800 poena.
Posebno je značajno što je Nasdaq ovim padom dospio u takozvanu zonu tržišne korekcije, što znači da je njegova vrijednost smanjena za više od deset odsto u odnosu na prethodni rekord.
Rasprodaja je najviše pogodila kompanije čiji je poslovni rast posljednjih godina bio povezan s naglim razvojem vještačke inteligencije.
Nvidia, AMD i Micron među najvećim gubitnicima
Akcije američkog tehnološkog giganta Nvidia, jednog od vodećih svjetskih proizvođača procesora za sisteme vještačke inteligencije, izgubile su 9,3 odsto vrijednosti.
Još teži udar pretrpio je AMD, čije su akcije pale za približno 17,3 odsto. Snažan pad zabilježio je i Micron, proizvođač memorijskih čipova.
Indeks proizvođača poluprovodnika izgubio je oko 12 odsto vrijednosti, što pokazuje razmjere zabrinutosti investitora.
Analitičari upozoravaju da je tržište tokom prethodnih godina razvilo izuzetno visoka očekivanja od industrije vještačke inteligencije.
Kompanije su ulagale milijarde dolara u razvoj procesora, servera i ogromnih centara za obradu podataka, računajući na dugoročan i gotovo neograničen rast potražnje.
Sada se, međutim, sve glasnije postavlja pitanje: kada će ta ulaganja početi da donose dobit koja opravdava njihovu visoku cijenu?
Političke promjene u Vašingtonu dodatno uznemirile tržište
Dodatnu neizvjesnost donijeli su američki međuizbori održani 3. novembra, na kojima je Demokratska stranka osvojila kontrolu nad oba doma Kongresa.
Investitori strahuju da bi nova politička većina mogla podržati stroži nadzor nad izgradnjom velikih podatkovnih centara.
Takvi objekti troše ogromne količine električne energije i vode, zbog čega njihovo širenje izaziva sve veće protivljenje pojedinih lokalnih zajednica.
Tokom izbora podržane su i brojne lokalne inicijative usmjerene na ograničavanje ili strože uslovljavanje izgradnje novih podatkovnih centara.
Ukoliko takve mjere uspore razvoj infrastrukture za vještačku inteligenciju, posljedice bi mogle ośetiti kompanije koje proizvode čipove, računarsku opremu i energetsku infrastrukturu.
Ipak, politički događaji nijesu jedini uzrok pada. Investitore su uznemirili i poslovni rezultati pojedinih tehnoloških kompanija, visoki troškovi finansiranja i neizvjesnost oko budućih prihoda.
Strah od pucanja tehnološkog balona
Snažan pad vrijednosti akcija ponovo je otvorio pitanje mogućeg investicionog balona povezanog s vještačkom inteligencijom.
Posljednjih godina upravo su tehnološke kompanije bile među glavnim pokretačima rasta američkih berzanskih indeksa.
Vrijednosti njihovih akcija često su rasle zahvaljujući očekivanjima buduće dobiti, a ne samo na osnovu ostvarenih poslovnih rezultata.
Takav model postaje ośetljiv kada investitori počnu da sumnjaju u brzinu povraćaja uloženog kapitala.
Pojedini analitičari smatraju da tržište ulazi u period realističnijeg vrednovanja tehnoloških kompanija, dok drugi upozoravaju da bi dugotrajniji pad mogao imati ozbiljne posljedice po američku i svjetsku ekonomiju.
Može li vještačka inteligencija opravdati ogromna ulaganja?
Razvoj vještačke inteligencije već mijenja način poslovanja, komunikacije, obrazovanja i proizvodnje.
Međutim, finansijska tržišta sve jasnije razlikuju tehnološki potencijal od stvarne ekonomske isplativosti.
Snažan pad akcija ne znači da se razvoj vještačke inteligencije zaustavlja, ali pokazuje da investitori više nijesu spremni da bezrezervno prihvataju obećanja o budućem rastu.
Za tehnološke kompanije počinje period u kojem će morati uvjerljivije da dokazuju da ogromna ulaganja mogu donijeti odgovarajuće prihode.
Poslije dramatičnog pada na Volstritu ostaje otvoreno pitanje: svjedočimo li prolaznoj tržišnoj korekciji ili početku mnogo ozbiljnijeg preispitivanja vrijednosti čitave industrije vještačke inteligencije?
VOMINFO.ME | Ekonomija – Svijet
Izvori: AFP / Le Figaro, Associated Press, Reuters. Podaci o berzanskim indeksima odnose se na završetak trgovanja 5. novembra 2026. godine.
